Algemeen | Urgente maatschappelijke opgaven

In deze bestuursrapportage rapporteren we over de voortgang en afronding van de Urgente maatschappelijke opgaven (UMO's) zoals benoemd in de afgelopen bestuursperiode. Een deel van de uitvoering loopt door in dit begrotingsjaar. Onder de verschillende thema’s en subthema’s gaan we hier op doelenniveau dieper op in.

	Wonen De vraag naar woningen blijft aanwezig en de wachttijd om een woning te vinden, blijft voor sommige groepen groot. Strategisch gezien moet het doel daarom ook blijven om het woningtekort in onze gemeente te verminderen en daarbij de leefbaarheid in onze dorpen te behouden en te verbeteren. Ook dit jaar zijn we druk bezig om te bouwen in Borger-Odoorn (van Borger tot Nieuw- Buinen) en richten ons daarbij vooral op de doelgroepen ouderen, starters en mensen in bijzondere woonvormen (bijvoorbeeld Generatiewoningen en het splitsen van woningen). Belangrijk nevendoel is dat de kwaliteit van onze woningvoorraad verbetert. Juist ook in deze periode van geopolitieke spanningen. Dit doen we door isolatie van woningen te stimuleren en inwoners goed te informeren. Het woonprogramma is hierbij leidend. Zowel in de vorige als de nieuwe bestuursperiode blijft samenwerking een noodzakelijke voorwaarde om de bovengenoemde doelen te bereiken. Die samenwerkingspartijen zijn andere overheden als rijk en provincie, de woningbouwcorporaties en marktpartijen.

Wonen

De vraag naar woningen blijft aanwezig en de wachttijd om een woning te vinden, blijft voor sommige groepen groot. Strategisch gezien moet het doel daarom ook blijven om het woningtekort in onze gemeente te verminderen en daarbij de leefbaarheid in onze dorpen te behouden en te verbeteren. Ook dit jaar zijn we druk bezig om te bouwen in Borger-Odoorn (van Borger tot Nieuw- Buinen) en richten ons daarbij vooral op de doelgroepen ouderen, starters en mensen in bijzondere woonvormen (bijvoorbeeld Generatiewoningen en het splitsen van woningen). Belangrijk nevendoel is dat de kwaliteit van onze woningvoorraad verbetert. Juist ook in deze periode van geopolitieke spanningen. Dit doen we door isolatie van woningen te stimuleren en inwoners goed te informeren. Het woonprogramma is hierbij leidend.
Zowel in de vorige als de nieuwe bestuursperiode blijft samenwerking een noodzakelijke voorwaarde om de bovengenoemde doelen te bereiken. Die samenwerkingspartijen zijn andere overheden als rijk en provincie, de woningbouwcorporaties en marktpartijen.

	Armoede en bestaanszekerheid In 2025 is het beleidsplan 'Samen werken aan bestaanszekerheid' vastgesteld. We zijn druk bezig hier uitvoering aan te geven. Daarbij bouwen we voort op bestaande successen en creëren we nieuwe verbindingen. Dit beleid gaat verder dan traditioneel armoede- of minimabeleid; we benaderen alle aspecten van het leven, zoals werk, onderwijs, huisvesting, gezondheid en sociale ondersteuning. Ook voor dit onderwerp geldt dat de ontwikkelingen in de wereld invloed kunnen hebben dit jaar. In dat opzicht lijkt de huidige situatie op die van vier jaar geleden, na de inval van Rusland in Oekraïne. Onder anderen stijgende energieprijzen en inflatie in het algemeen maken dat vooral de mensen met een laag of middeninkomen het moeilijker kunnen krijgen.

Armoede en bestaanszekerheid

In 2025 is het beleidsplan 'Samen werken aan bestaanszekerheid' vastgesteld. We zijn druk bezig hier uitvoering aan te geven. Daarbij bouwen we voort op bestaande successen en creëren we nieuwe verbindingen. Dit beleid gaat verder dan traditioneel armoede- of minimabeleid; we benaderen alle aspecten van het leven, zoals werk, onderwijs, huisvesting, gezondheid en sociale ondersteuning.

Ook voor dit onderwerp geldt dat de ontwikkelingen in de wereld invloed kunnen hebben dit jaar. In dat opzicht lijkt de huidige situatie op die van vier jaar geleden, na de inval van Rusland in Oekraïne. Onder anderen stijgende energieprijzen en inflatie in het algemeen maken dat vooral de mensen met een laag of middeninkomen het moeilijker kunnen krijgen.

	Preventie en inclusie Ook dit jaar blijven we inzetten op preventie, bijvoorbeeld gericht op het opgroeien in een kansrijke omgeving door onze jeugd, maar ook het stimuleren van gezonder leven en meedoen. Ontwikkelingen zoals het gezond en actief leven akkoord en de hervormingsagenda Jeugd vragen ook van ons om de beweging naar meer preventie te maken. Dit wordt onder andere ingevuld door de vijf ketenaanpakken: De aanpak van overgewicht bij jongeren, valpreventie, kansrijke start, gezonde leefstijl interventies voor volwassenen en welzijn op recept. Al deze aanpakken vragen een intensieve samenwerking met onze ketenpartners.

Preventie en inclusie

Ook dit jaar blijven we inzetten op preventie, bijvoorbeeld gericht op het opgroeien in een kansrijke omgeving door onze jeugd, maar ook het stimuleren van gezonder leven en meedoen. Ontwikkelingen zoals het gezond en actief leven akkoord en de hervormingsagenda Jeugd vragen ook van ons om de beweging naar meer preventie te maken. Dit wordt onder andere ingevuld door de vijf ketenaanpakken: De aanpak van overgewicht bij jongeren, valpreventie, kansrijke start, gezonde leefstijl interventies voor volwassenen en welzijn op recept. Al deze aanpakken vragen een intensieve samenwerking met onze ketenpartners.

	Zorg dichterbij en voorzieningen Veel inwoners vinden het belangrijk dat voorzieningen blijven en het liefst zo dichtbij mogelijk. De buurtkamers in Nieuw-Buinen en Valthermond zorgen ervoor dat inwoners dichtbij geholpen kunnen worden. Daarnaast stellen ze inwoners in staat om op een laagdrempelige manier vragen te stellen aan bijvoorbeeld medewerkers van het sociaal team of de woningbouwcorporatie. Vorig jaar heeft uw raad een motie aangenomen waarin u vraagt om onderzoek te doen naar een mogelijke uitbreiding naar andere dorpen. We onderzoeken momenteel wat die mogelijkheden zijn.

Zorg dichterbij en voorzieningen

Veel inwoners vinden het belangrijk dat voorzieningen blijven en het liefst zo dichtbij mogelijk. De buurtkamers in Nieuw-Buinen en Valthermond zorgen ervoor dat inwoners dichtbij geholpen kunnen worden. Daarnaast stellen ze inwoners in staat om op een laagdrempelige manier vragen te stellen aan bijvoorbeeld medewerkers van het sociaal team of de woningbouwcorporatie.
Vorig jaar heeft uw raad een motie aangenomen waarin u vraagt om onderzoek te doen naar een mogelijke uitbreiding naar andere dorpen.
We onderzoeken momenteel wat die mogelijkheden zijn.

	Duurzaamheid Duurzaamheid is in de vorige bestuursperiode benoemd als een urgent maatschappelijke opgave. Deze opgave bestaat ook zeker voor dit lopend jaar en blijft in de komende periode een belangrijk onderwerp. De duurzaamheidsagenda loopt door tot het jaar 2030. De uitvoering gaat dit jaar verder zoals bepaald in het uitvoeringsprogramma 2024-2026. Die uitvoering bestaat uit vijf onderdelen of thema's: klimaatadaptatie, duurzame mobiliteit, energietransitie, natuur & biodiversiteit en duurzaam ondernemen & circulariteit. Een belangrijke opgave blijft, opnieuw mede met het oog op geopolitieke ontwikkelingen, het verduurzamen van woningen en andere gebouwen. Energie die je niet nodig hebt, hoef je ook niet te importeren of op een andere wijze te genereren. En het is kostenbesparend.

Duurzaamheid

Duurzaamheid is in de vorige bestuursperiode benoemd als een urgent maatschappelijke opgave. Deze opgave bestaat ook zeker voor dit lopend jaar en blijft in de komende periode een belangrijk onderwerp. De duurzaamheidsagenda loopt door tot het jaar 2030. De uitvoering gaat dit jaar verder zoals bepaald in het uitvoeringsprogramma 2024-2026. Die uitvoering bestaat uit vijf onderdelen of thema's: klimaatadaptatie, duurzame mobiliteit, energietransitie, natuur & biodiversiteit en duurzaam ondernemen & circulariteit.

Een belangrijke opgave blijft, opnieuw mede met het oog op geopolitieke ontwikkelingen, het verduurzamen van woningen en andere gebouwen. Energie die je niet nodig hebt, hoef je ook niet te importeren of op een andere wijze te genereren. En het is kostenbesparend.

	Participatie We willen als gemeente dat inwoners, organisaties en bedrijven de mogelijkheid hebben en zich uitgenodigd voelen om invloed uit te oefenen op hun leefomgeving. Het doorlopen van een transparant proces bevordert vertrouwen in het handelen van de overheid. Participatie zien we als leidend principe - als randvoorwaarde - om onze opgaven aan te pakken. Dit jaar werken we met de nieuwe gemeenteraad nader uit hoe we participatie vanuit de gemeente verder kunnen faciliteren en verbeteren. Ook kijken we naar hoe we invulling kunnen geven aan onze rol als gemeente wanneer er een initiatief komt vanuit de samenleving. We zorgen ervoor dat we voldoen aan de Wet versterking participatie op decentrale niveau door het opstellen van een participatieverordening, met speciale aandacht voor het uitdaagrecht.

Participatie

We willen als gemeente dat inwoners, organisaties en bedrijven de mogelijkheid hebben en zich uitgenodigd voelen om invloed uit te oefenen op hun leefomgeving. Het doorlopen van een transparant proces bevordert vertrouwen in het handelen van de overheid. Participatie zien we als leidend principe - als randvoorwaarde - om onze opgaven aan te pakken.

Dit jaar werken we met de nieuwe gemeenteraad nader uit hoe we participatie vanuit de gemeente verder kunnen faciliteren en verbeteren. Ook kijken we naar hoe we invulling kunnen geven aan onze rol als gemeente wanneer er een initiatief komt vanuit de samenleving. We zorgen ervoor dat we voldoen aan de Wet versterking participatie op decentrale niveau door het opstellen van een participatieverordening, met speciale aandacht voor het uitdaagrecht.